İTB Başkanı Işınsu Kestelli: Dünden aldığımız deneyimle yarınlar için çalışıyoruz

Dünya genelinde nüfus artıyor, ekilebilir tarım arazileri azalıyor, iklim krizinin etkileri her geçen yıl kendini daha çok hissettiriyor, çiftçi nüfusu yaşlanıyor ve tüm bu olumsuzluklara rağmen üretimin artarak sürmesi gerekiyor. Özetle; tarımda sürdürülebilirlik giderek daha hayati, hatta stratejik bir konu haline geliyor.

İzmir Ticaret Borsası olarak, 135 yıllık köklü geçmişimizin getirdiği tecrübeyle, önümüze çıkan her türlü sorunun, akıl, bilim ve eğitimle aşılabileceğine inanıyoruz. Bu nedenle de sürdürülebilirlik alanındaki tüm faaliyetlerimizi bu çerçeve doğrultusunda şekillendiriyoruz.

TARIMIN SİLİKON VADİSİ

Sürdürülebilirlik temelli projelerimizin ilki ve de en önemlisi İzmir Tarım Teknoloji Merkezi. İTTM’yi, tarım alanında faaliyet gösteren start-up’lar, bu alanda çalışan üniversiteler, akademisyenler, sektör paydaşları ve finans kuruluşlarını aynı çatı altında buluşturacak şekilde tasarladık. Burada, Türk tarımının küresel rekabette öne çıkmasını sağlayacak bize özel çözümler ve uygulamalar üzerinde çalışılıyor. Fikirler teoriden pratiğe taşınıyor. Açık laboratuvar hüviyetindeki bu yapı adeta tarımın Silikon Vadisi görevini üstleniyor.

Elde edilen tecrübelerin, 2019 yılında Borsamız, İzmir Ticaret Odası, Ege Bölgesi Sanayi Odası ve Ege İhracatçı Birlikleri iş birliğinde; üretim ve ihracat kapasitesinin artırılmasına yönelik istişarelerden doğan ve yapımları hızla devam eden Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgelerinin verimliliğine de önemli katkılar sunacağına inanıyoruz.

Borsa olarak eğitim ve istihdama yönelik çalışmalarımızı ise; ülkemizin ilk borsa vakfı olan, İzmir Ticaret Borsası Eğitim, Kültür ve Sosyal Entegrasyon Vakfı (BORSAV) bünyesinde devam ettiriyoruz.

BORSAV’ın amacını, kuruluş senedinde, “tarım, gıda ve hayvancılık ile bu sektörlere dayalı sanayinin dengeli şekilde büyüme ve gelişmesine katkı sağlamak” olarak konumlandırdık. Bu amaç doğrultusunda, ilgili sektörlere yönelik bilimsel araştırmaların desteklenmesi, ihtiyaç duyulan insan kaynağının geliştirilmesi ve bütüncül bir perspektiften mevcut durumu iyileştirecek ve sorunlara çözüm geliştirecek projeler hayata geçirilmesi önceliklerimiz arasında yer alıyor.

Bölgesel kalkınmanın en temel unsurlarından olan tarım ve gıdanın bilim çerçevesinde ele alındığı araştırma destekleri, nitelikli insan kaynağı ihtiyacı için mesleki eğitim programları, farkındalık artırma projeleri ve tanıtım etkinlileri ile tarım ve özellikle gastronomi alanında bölgesel markalaşmanın sağlanması için çalışmalar yürütüyoruz.

ÇOK SAYIDA ARAŞTIRMAYA DESTEK

Tarım, Gıda ve Gastroekonomi Araştırmaları Burs Programımız kapsamında, 2023 yılından itibaren 12 Doktora, 17 Yüksek Lisans tez araştırmasına destek sağladık. Yapılan 29 araştırmadan 21’i (7 Doktora ve 14 Yüksek Lisans tez araştırması) kadın araştırmacılar tarafından hayata geçirildi.

Destelenen araştırmalar arasında; Coğrafi İşaretli Gıdaların Sürdürülebilirliğinde İklim Değişikliğinin Etkisi: İzmir Yarımada Örneği, İzmir'deki Şef Restoranlarında Yerel Ürünlerin Sürdürülebilirliği ve Desteklenmesi, Ege Bölgesi Yerel Ekmeklik Buğday Genotiplerinin Verim Özellikleri ile Moleküler Karakterizasyonu, Zeytin Üretiminde İklim Değişikliğine Dayalı Riskler ve İklime Uyum Kabiliyetinin Üreticiler Açısından Değerlendirilmesi gibi başlıklar bulunuyor.

Ayrıca düzenli olarak araştırmacıların kendi aralarındaki akademik paylaşımları ve iş birliğinin tesisi için çevrimiçi buluşmalar da düzenliyoruz.

İzmir Ticaret Borsası olarak, BORSAV üzerinden tarım ve gıda alanında nitelikli insan kaynağı ihtiyacına yönelik çeşitli proje ve programlara da imza atıyoruz.

Bu çerçevede, Sabancı Vakfı ve UNDP tarafından T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı iş birliğinde yürütülen Geleceğini Kuran Genç Kadınlar Hibe Programı kapsamında, BORSAV liderliğinde, Akdeniz Koruma Derneği ortaklığında “Denizin Üreten Kadınları” Kadın İstihdamı Projesi hayata geçirildi. Ne eğitimde ne istihdamda olan 26’sı kadın toplam 36 kişi, su ürünleri işleme ve perakende alanında istihdama kazandırıldı.

KADINLAR MESLEK EDİNİYOR

Benzer şekilde, farklı eğitim programları ile iki yıl içinde 44’ü kadın, 150 kişiye et işleme, kadınların çoğunlukta olduğu 60 dezeavantajlı genç de dahil toplam 86 kişiye topraksız tarım ve iyi tarım, İzmir Denetimli Serbestlik Müdürlüğü’nden 12 yükümlüye zeytin yetiştirme eğitimleri verilerek meslek belgesi kazanmalarına imkan sağlandı.

Tarım, gıda ve hayvancılık alanında büyüme ve gelişmeye katkı verme odağında sektörden işletmeler, kooperatifler, çiftçiler ve HoReCa çalışanları ile girişimci ve tüketicilere yönelik eğitimler ve tadım etkinlileri de yine İzmir Ticaret Borsası ve BORSAV tarafından düzenleniyor. 2022 yılından bugüne, projeler de dahil, 121 eğitim ve etkinlik ile 2 bin 198 katılımcıya ulaşıldı.

Düzenlenen eğitimler Sürdürülebilir Arıcılık, Sakız Ağacı Yetiştiriciliği, Ege Mezeleri ve Zeytinyağı Eşleşmesi, Onarıcı Tarım ve Agroekoloji, Türk Gastronomisinde Zeytinyağı ve Zeytinyağının Duyusal Analizi, Bağcılık gibi oldukça zengin bir içeriğe sahip.

Tarımsal ürün çeşitliliğinin korunup bu ürünlere yönelik farkındalığın artması için tarımsal eğitimler, tadım etkinlikleri ve yeni gastronomi reçeteleri için atölyeler de düzenleyen İzmir Ticaret Borsası ve BORSAV’ın bütün bu çalışmaları, bir çatı proje niteliğindeki Ege Gastronomi Projesi’nin hazırlık faaliyetlerini oluşturuyor.

EGE GASTRONOMİ PROJESİ

Tüm bunlara ilave olarak, dünyada tarım ve gıdaya ilişkin güncel durumun analizi ışığında, tarım ürünlerinin değeri ile birlikte bölgenin tarım ve turizm gelirlerini artırmak için gastronominin bölgesel kalkınmada bir kaldıraç görevi göreceği gerçeğinden hareket ederek Ege Gastronomi Projesi’ni geliştirdik. Projenin temel hedefi Ege gastronomisini küresel bir markaya, Ege Bölgesi’ni de bir gastronomi destinasyonuna dönüştürmek.

Dünyada gastronomi destinasyonu olarak kendiliğinden markalaşan; Fransa, İtalya, İspanya gibi ülke örneklerinin yanında, kamu gücüyle uyguladıkları strateji sonucunda gastronomi destinasyonu olma hedefine ulaşan Japonya, Avustralya, Peru ve Danimarka gibi örnekler bulunuyor. Ege Bölgesi’nin otları, zeytinyağlıları, deniz ürünleri ve bağcılık faaliyetleriyle, çok boyutlu mutfağı, ritüelleri, festivalleri ve misafirperverliğinden gelen paylaşım kültürü, bölgenin hâlâ iyi tarım uygulamalarına imkan sağlayan verimli toprakları ve binlerce yıllık tarımsal üretim ve geleneklerle şekillenmiş kültürel mirası ile bu yarışta önemli avantajlara sahip olduğunu gayet iyi biliyoruz. Ege Gastronomi Projesi ile bu cevheri işleyip kusursuz bir mücevhere dönüştürmek istiyoruz.

Attığımız her adımın ardında, tarımda sürdürülebilirliğin temel gerekleri olan çevresel dengenin korunması, ekonomik refahın sağlanması ve sosyal adaletin gözetilmesi yer alıyor.

Bu çerçevede; toprak sağlığının korunmasını, etkin su yönetimini, biyoçeşitliliğin desteklenmesini, kimyasal girdilerin azaltılmasını, iklim dirençli tohumların geliştirilmesini, çiftçi gelirinin güvenceye alınmasını, verimliliğin artırılmasını, yenilenebilir enerji kullanımını, kırsal kalkınmanın desteklenmesini, gıda güvenliğinin sağlanmasını bir bütün olarak tarımda sürdürülebilirliğin olmazsa olmazları olarak sıralayabiliriz.

Ürettiğimiz hizmet ve projeleri bu kadim topraklara borcumuz olarak görüyor ve aralıksız çalışmaya devam ediyoruz.

Işınsu Kestelli - İzmir Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı