Zeytinyağının duayeni Güreli: Yaptığım işten utanıyorum, yakında iflaslar başlayacak

Türkiye’nin zeytin ve zeytinyağı ihracatında Cumhuriyet tarihinin en uzun soluklu temsilcilerinden biri olan, 10 yıl Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanlığı, 10 yıl başkan vekilliği ve Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkan Vekilliği görevlerini yürüten Ali Nedim Güreli, zeytinyağı sektörünün içinde bulunduğu tabloyu gözler önüne serdi.

İş dünyasına ve Ankara’ya seslenen Güreli, meslek hayatında ilk kez bu kadar umutsuz olduğunu vurgulayarak, tarihi rekor beklenen 2026/2027 hasat sezonunda üretici ve ihracatçının maliyetin altında ezildiğini ve iflas dalgasıyla karşı karşıya kaldığını söyledi.

“SEKTÖR YANIYOR, CAN ÇEKİŞİYOR”

Lise yıllarından bu yana zeytinyağı ticaretiyle uğraştığını ve muhtemelen Türkiye’nin yaşayan en kıdemli ihracatçısı olduğunu belirten Ali Nedim Güreli, Ayvalıklı mübadele ailesinden geldiğini hatırlatarak, “Ayvalık’ın tamamı mübadele olduğu için en fakirin bile bir at arabası ve zeytin ağacı vardır. Zeytin ağacı bizim için herkesin olan kutsal bir varlıktır. Hayatımda ilk defa bu kadar bedbin oldum. Katıldığım hiçbir toplantıda bürokratlara ya da politikacılara yalvarır üslupla konuşmadım; 'Bu bizim hakkımız, isteyeceğiz' derdim. Ancak bugün sektöre yardım istemek için buradayım. Çünkü sektör yanıyor, can çekişiyor” dedi.

"ÜRÜN 7,5 EUROYKEN YASAK KOYDULAR, ŞİMDİ 3 EUROYA SATAMIYORUZ"

Uluslararası pazarda Türk zeytinyağının rakipleri karşısında yalnız bırakıldığını savunan Güreli, geçmiş dönemde iç piyasa gerekçesiyle getirilen ihracat kısıtlamalarının sektöre vurduğu ağır darbeye değinerek, “Avrupa'da rakiplerimiz prim alırken, üretim teşvikleriyle ayakta tutulurken, Türk zeytinyağı en yüksek seviyesindeyken ihracata yasak koydular. TİM Başkan Vekili olduğum dönemde bile bu yasağın mantığını öğrenemedik. Ürün uluslararası piyasada 7,5 Euro seviyesindeyken yasak getirdiniz; bugün üretici 3 Euroya satmaya çalışıyor. Kendi sektörümü hiç bu kadar dağınık ve aciz hissetmemiştim” ifadelerini kullandı.

“BEREKETİ BURUKLUĞA ÇEVİRDİK”

Zeytin ağacı varlığının 1999’da 80 milyon iken verilen teşviklerle 200 milyona çıktığını ve bugün rekor rekolteye ulaşıldığını belirten Güreli, plansızlık nedeniyle tarihi hasadın bir krize dönüştüğünü vurgulayıp, “1999'da 80 milyon olan ağaç sayısı bugün 200 milyona ulaştı. 'Gün göreceğiz' dediğimiz rekolte geldi ama bereketi burukluğa çevirdik. 'Keşke ürün olmayaydı' noktasına gelindi. Bir ürünün planlaması ağaçların kuruması ümidiyle mi yapılır? Ben Türkiye'nin en büyük alıcılarından biriyim. Kimi sene ihracat birincisi, kimi sene üçüncüsü olurum. Ancak şu anda yaptığım işten utanıyorum. Bir üretici düşünün; mal ettiği fiyatın çok daha altına satmak zorunda kalıyor. Üç hafta önce sızma yağa ihtiyacım vardı, 250 liraya aldım. Bugün fiyat 190 liraya indi; 160-150 liraya kadar düşeceğine eminim. Bunun karşısında kim ayakta kalabilir? Bir ay sonraki toplantıda çoğu insan iflas etmiş olacak” diye konuştu.

"POLİTİKACILARA GERÇEKLERİ GÖSTERİN"

Sektör paydaşlarının ve kooperatif temsilcilerinin sorumsuz açıklamalarla piyasayı manipüle ettiğini ve fiyatları daha da aşağı çektiğini belirten Ali Nedim Güreli, İTB yönetimine çağrıda bulunarak, şöyle konuştu: “Çok ciddi bir kooperatifin yönetim kurulu üyesi çıkıp '600 bin ton yağ olacak, ürün ağaçta kalacak' diye beyanat veriyor. Bu hak mıdır? Borsa köklü ve Tarım Bakanlığı üzerinde ağırlığı olan bir kurumdur. Politikacılara doğruyu gösterin. Her gittikleri yerde iltifat gördükleri için yaptıkları işin doğru olduğuna inanıyorlar. Benim şahsen borcum harcım yok, bu yaştan sonra başka iş de yapamam. Ancak bu sektör çöküyor. Bize acil şekilde yardım edin.”